و يا بز يك آثار و روغن گاو چهار و نيم توله نيم‌گرم نوشانيده بكرات قى فرمايند و از خارج به پر مرغ هم تحريك نمايند كه قى خوب آيد بعده زهرمهره يك ماشه سوده در خميرهء صندل ترش يك توله آميخته بليسانند بعده شربت انار كوهى ترش و شربت ليمو هر يك دو نيم توله در عرق زرشك و بيدمشك و صندل و نيلوفر و كاسنى هر يك چهار توله تخم ترنج سه ماشه خورانيده بنوشانند و بفاصلهء دو يا سه ساعت رگ هفت اندام زنند و خون بسيار گيرند كه غشى افتد پس گلاب و عرق بيدمشك و آب شيرين بر برف سرد كرده بر رو و سينه زنند و پارچه به صندل سفيد كه به گلاب و بيد مشك و عرق بهار نارنج سوده باشد آغشته بر سينه گذارند و لمحه لمحه آن را به عرقهاى مذكوره تر دارند تا به هوش آيد و باز تكرار قى و دواى اول نمايند و تا هشت پاس غذا ندهند و عوض آب گلاب و عرقهاى مذكوره نوشانند و از پاس نهم آش جو با شربت نيلوفر دهند و يا خشكه بدوغ گاو و مرباى كرونده و تمر هندى و افشرهء فلضه و زرشك و خرماى هندى و راحت جان در اين باب نفع عظيم دارد و تنقيهء بدن به مسهلات صفرا و مطفيات خون بكرات نمايند بعده قرص كافور با دوغ گاو دهند و غذا به دستور دارند و ليكن روغن زرد و مسكه در آن بسيار بود و جغرات گاوميش و دوغ ترش بسيار دهند كه در رفع سميت اين عظيم الاثر است و همچنين ترشىها و خصوصاً آچار ليمو و غيره كه در مقطر افتاده باشد و ترياق كبير بسيار مفيد است . و اگر به هم نرسد عوض آن مثروديطوس كنند و ترياق اربعه نيز نفع دارد . و صاحب كامل گويد كه به زودى قى كنند به روغن زرد يا زيت يا روغن كنجد و آب گرم كه در آن تخم شلجم و شلجم جوش داده باشند بعده ترياق فاروق نيم مثقال به اندك آب مطبوخ تخم شلجم و يا آب سداب دشتى كه در آن قدرى مثروديطوس ماليده باشند به روغن گاو بدهند و فادزهر خالص به آب سوده و پوست بيخ كبر باريك سوده به آب سداب دهند . و كرمانى گويد كه چهار اوقيه طبيخ شاه‌بلوط با يك درم دواء المسك و با نيم دانگ مشك فقط سودمند است و از جمله ترياقات عظيم الاثر پوست بيخ كبر و روغن گاو است قرون السنبل قسمى از بيش است و آن را بهندى سينگهيا نامند از خوردن او علامات سرسام و سياهى زبان و بول الدم ظاهر شود . علاج : بعد علاج كلى سموم مشروبه از قى و غيره . و ايضاً قى به ماء الشعير و روغن گل نيم‌گرم و مانند آن كافور يك ماشه با چند توله گلاب بخورانند بر برف سرد كرده و قرص كافور بدوغ گاو دهند و آب سيب سه اوقيه ببرف و يا پوست سيب ترش و يا پوست جو به آب برف و جلاب و يا آب انارين و يا آب خيار و يا آب عنب العثلب و يا آب هندوانه سه اوقيه به شكر ده درم و يا ماء الشعير به آب انار و يا جلاب بلعاب اسپغول و لعاب بهدانه بر برف سرد كرده و يا شيره تخم خرفه به روغن بادام و روغن گل مبرد برنج و يا دوغ ترش ببرف و يا شير تازه و يا شربت صندل بنوشانند و بر جگر و معده و دل صندل و گلاب و كافور ضماد كنند و يا قيروطى معمول از گلاب و آب خرفه و آب كاهو و آب حى العالم به روغن گل و موم سفيد بر برف سرد كرده بخرقه كتان آلوده بر سينه و معده و جگر نهند فرفيون و كرمدانه از خوردن فرفيون كرب شديد و لهيب و سوزش در شكم و فواق عارض شود و گاهى اسهال به افراط گردد و گاهى خون به اسهال آيد و از كرمدانه حكه و ورم عارض شود . علاج : به آب شبت و روغن بادام قى كنند بعده تبريد به اشياى مبردهء قويه نمايند و پوست جو با برف بخورند و در آب سرد نشينند و گلاب بر برف سرد كرده تجربع نمايند و روغن گاو و مسكه بسيار خورند و آب انار ميخوش و آب سيب ميخوش در دوغ بر برف سرد كرده بنوشند پس معالجه به علاج قرون السنبل نمايند و خوردن حريره بر برف سرد كرده سود دارد البان يتوعات مثل شير شبرم و شير عشر و شير انجير و مانند آن و سقمونيا از خوردن اينها سوزش شديد و اسهال مفرط و عسر بول عارض شود . علاج : كسر حدت و قوت او به روغن گاو و مسكه و شير و دوغ كنند بعده علاج به رب و به قابضه چون رب بهى و ريباس و قرص طباشير قابض و قرص كهربا و رب آس و پوست سيب و بهى كنند و استحمام به آب شيرين معتدل در گرمى و سردى نمايند و شير شبرم را ريختن آب برف بر بدن نيز